Amortyzator jest jednym z podzespołów, którego uszkodzenie wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo jazdy samochodem.

W każdym samochodzie amortyzatory spełniają niezwykle trudną i odpowiedzialną rolę. Najważniejszym ich zadaniem jest utrzymywanie ciągłego kontaktu kół z jezdnią, a także zapobieganie rozkołysaniu auta. Muszą też zapewnić odpowiedni komfort jazdy. Są to wzajemnie przeciwstawne oczekiwania: ze względu na bezpieczeństwo najlepiej, gdy amortyzatory mają dużą siłę tłumienia; komfort wymaga, aby była ona jak najmniejsza. Dlatego charakterystyka tłumienia amortyzatorów montowanych fabrycznie jest na ogół kompromisem komfortu i bezpieczeństwa. Producenci samochodów zwykle dobierają ją dla obciążenia auta dwiema osobami o masie 75 kg.

Zużyty amortyzator to niebezpieczeństwo
Niesprawne amortyzatory drastycznie obniżają bezpieczeństwo jazdy, ponieważ pogorszona zdolność tłumienia umożliwia chwilowe odrywanie się kół od jezdni. Skutkiem tego jest zwiększona nawet do 30 proc. droga hamowania. Drugim niepożądanym efektem jest tendencja do kołysania się nadwozia, co powoduje utratę stabilności. Zwłaszcza na zakrętach i przy nagłych zmianach toru jazdy. Na mokrej nawierzchni łatwo wtedy wpaść w poślizg.

Zły stan amortyzatorów ma duży wpływ nie tylko na bezpieczeństwo jazdy, ale również na stan techniczny samochodu. Źle działające amortyzatory przyspieszają zużycie elementów podwozia, a w szczególności opon, przegubów i tulei metalowo-gumowych (silentblocków).

Zużywanie się amortyzatorów to proces powolny, dlatego kierowca często nie zauważa pogorszenia ich właściwości i stopniowo coraz gorszego zachowania się samochodu. Dlatego zaleca się, aby co 20 tys. km sprawdzić stan amortyzatorów na stanowisku diagnostycznym. Tzw. szok-testery oszacowują zużycie amortyzatorów, poddając koła samochodu serii drgań o określonej częstotliwości. Amortyzator bezwzględnie wymaga wymiany, gdy jego sprawność spada do 30 proc, lub dla jednej osi różnica skuteczności przekracza 15 proc. Najpóźniej wtedy należy wymienić oba amortyzatory na danej osi. Wstępnym sposobem oceny może być próba rozkołysania nadwozia. Jeśli wykona ono kilka ruchów, zanim wróci do neutralnego położenia, to jest to sygnał ostrzegawczy. Również wycieki oleju z amortyzatorów są powodem do wymiany. W praktyce wymiana jest konieczna po przebiegu ok. 80-100 tys. km. Trwałość amortyzatorów uzależniona jest od marki i modelu, ale również od nawierzchni, po której najczęściej poruszał się samochód. Znaczenie ma też stan innych elementów zawieszenia - wymieniając amortyzatory należy sprawdzić i usunąć inne usterki podwozia.

Amortyzatory ze zmiennym tłumieniem
Powodem wymiany amortyzatorów nie musi być tylko ich zużycie. Producenci ciągle pracują nad doskonalszymi rozwiązaniami. Dzięki nim można poprawić własności jezdne auta, zwłaszcza kilkuletniego. Obecnie najpopularniejsze są amortyzatory gazowo-olejowe ze zmienną siłą tłumienia, np. Monroe Reflex, czy Sachs Advantage. Posiadają one specjalny rowek bocznikowy w środkowej części cylindra, którym olej może swobodnie przepływać podczas niewielkich ruchów tłoka. Dzięki temu amortyzator zapewnia duży komfort podczas spokojnej jazdy. Przy dynamicznej jeździe amortyzator usztywnia się, gdyż tłok wykonuje większe ruchy i przestaje współpracować z kanałem bocznikowym. Nowe amortyzatory mają większą szybkość reakcji na drgania, m.in. dzięki olejom o mniejszej lepkości, a także nowym, bardziej czułym konstrukcjom zaworów.

Wymiana amortyzatorów nie może być przypadkowa, dobiera się je z katalogu tak, aby ich parametry były zgodne z zaleceniami producenta auta. Cena nowego amortyzatora do auta klasy średniej to około 250-350 zł. Oferowane są również amortyzatory specjalne, np. sportowe, samopoziomujące lub z elektroniczną regulacją siły tłumienia. W samochodzie używanym do normalnej jazdy w zupełności wystarczą "cywilne" amortyzatory olejowe lub gazowo-olejowe. Byle tylko były wystarczająco sprawne.

Źródło: Wojciech Denisiuk "Sztuka kompromisu", AUTO ŚWIAT, nr 20 (418), 14 maja 2003, str. 34-35