Dla czytelników z zacięciem do majsterkowania mam propozycję na długie zimowe wieczory. Otóż zbudujemy doskonale brzmiący zestaw audio w naszym samochodzie. Szereg poprzednich artykułów poświęciłem na teorię i praktyczne wskazówki, jak zbudować dobry tani lub bardzo dobry i drogi subwoofer samochodowy. Teraz chciałbym opisać budowę doskonale brzmiących systemów przednich. Pamiętajmy, że bardzo ważne, a może najważniejsze, dla systemu car audio są głośniki przednie. Od ich parametrów i poprawności montażu zależy czystość obrazu dźwiękowego i atmosfera akustyczna. Opiszę system dwudrożny składający się z zestawu głośników średnioniskotonowych, wysokotonowych oraz zwrotnic, zajmiemy się także trudniejszym w budowie systemem trójdrożnym. Przeprowadziłem szereg prób odsłuchowych, słuchaliśmy zestawów różnych firm, w różnym zakresie cenowym, a jest w czym wybierać.

Wybór padł na głośniki włoskiej firmy AD Laboratorium Audio. Jest to włoska manufaktura, która w oparciu o własne projekty ręcznie wykonuje głośniki. Na naszym rynku dostępnych jest kilka modeli zestawów głośnikowych tej firmy, dostępne są także pojedyncze komponenty umożliwiające skonstruowanie zestawu dwu- lub trójdrożnego według własnego pomysłu. Do budowy modelowego zestawu użyłem zestawu AD 6, w skład którego wchodzą głośniki średnioniskotonowe W-6 o średnicy 16,5 cm, jedwabne kopułkowe głośniki wysokotonowe T-10 oraz zwrotnice. Zwrotnice są pierwszego rzędu o nachyleniu charakterystyki 6 dB/oktawę, do ich budowy zastosowano cewkę powietrzną i kondensator foliowy, za dopasowanie skuteczności głośnika wysokotonowego do średnioniskotonowego odpowiada tłumik złożony z rezystorów ceramicznych.

Przypomnę, jak ważną rolę w systemie głośnikowym spełnia zwrotnica. Po pierwsze, rozdziela sygnał akustyczny pomiędzy głośniki specjalnie skonstruowane do odtwarzania określonego pasma częstotliwości. W zestawie dwudrożnym do głośnika średnioniskotonowego kierowana jest część sygnału zawierająca częstotliwości do ok. 3000-4000 Hz. Sygnały o częstotliwościach wyższych kierowane są do głośnika wysokotonowego. Rozdzielenie sygnału jest wskazane nie tylko dlatego, że głośnik średnioniskotonowy nie odtworzyłby sygnałów akustycznych o częstotliwości większej od 4000 Hz, ale także dlatego, że prądy o częstotliwościach nieprzetwarzanych przez głośnik niepotrzebnie płynęłyby przez jego cewkę, powodując przeciążenie.

Teraz co nieco o montażu. Pierwszą czynnością jaką powinniśmy wykonać, jest wytłumienie wnętrza drzwi. Wytłumiając wnętrze drzwi, pieczemy dwie pieczenie na jednym ogniu. Po pierwsze, poprawiamy ich akustykę, po drugie mniej słyszymy hałasy zewnętrzne - pracę silnika, toczenie kół. Wiele firm produkuje specjalne maty, pianki, pasty i inne preparaty do poprawienia akustyki drzwi. Nie będę na łamach naszego pisma omawiał sposobu wytłumienia drzwi, ponieważ temat jest bardzo rozległy, dociekliwi Czytelnicy poszukają w internecie. Wygodni przyjadą samochodem do zakładu zajmującego się montażem car audio i zlecą taką usługę. Powiem, że koszt wytłumienia pary drzwi kształtuje się w granicach od 200 zł do 1000 zł.

Głośniki mocujemy do konstrukcji drzwi - nie do tapicerki. Korzystne byłoby wykonanie specjalnych pierścieni z mdf-u lub jeszcze lepiej z blachy stalowej o grubości 3-4 mm. Zwrotnice montujemy za deską rozdzielczą. Głośniki wysokotonowe mocujemy na słupkach przednich - montaż jest bardzo prosty, otóż praktyczni Włosi przewidując jak skomplikowane i nie da się ukryć bardzo kosztowne jest wykonanie specjalnych słupków z panelami na głośniki wysokotonowe, opracowali bardzo płaski głośnik wysokotonowy z magnesem neodymowym, który mocujemy za pomocą jednej śrubki M3 - rewelacyjnie proste, prawda? Montaż głośników wysokotonowych na słupkach przednich sprawia, że scena muzyczna znajduje się przed nami nad deską rozdzielczą.

Teraz o brzmieniu - duża przejrzystość i szczegółowość. Zestaw gra jasno - wydaje się, że w odtwarzanej muzyce delikatnie dominują górne częstotliwości, dźwięk jest poukładany, scena prawidłowo zbudowana. Brakuje najniższego basu, no ale zestaw ten nie jest do odtwarzania basu, od tego mamy subwoofer. Za to kick bas jest odtwarzany fantastycznie, W6 charakteryzują się ogromną dynamiką. Zaletą tego zestawu jest fakt, że może być zasilany bezpośrednio z radioodtwarzacza - oczywiście korzystniej byłoby zastosować wzmacniacz.

Nigdy nie ma tak dobrze, żeby nie mogło być lepiej. Kierując się tą zasadą, postanowiłem rozbudować zestaw dwudrożny i zastosować głośniki średniotonowe. Samodzielna budowa systemu trójdrożnego jest skomplikowana, a największym problemem jest zwrotnica. Odradzam samodzielne wykonanie zwrotnicy, uważam że nie posiadając systemu pomiarowego i odpowiedniej wiedzy, poprawne wykonanie takiego systemu jest niemożliwe. Możemy użyć gotowych systemów - są niestety dość drogie. Praktyczni Włosi wymyślili dość ciekawy sposób na rozbudowę dwudrożnego systemu akustycznego o głośnik średniotonowy. Stosując specjalny filtr przystosowany do podłączenia głośnika średniotonowego, wyposażony w tłumik, możemy podłączyć głośnik średniotonowy. W moim zestawie zastosowałem głośnik M 35 i filtr AD 1V FD. Głośnik ten ma średnicę 87 mm i jest doskonałym uzupełnieniem zestawu dwudrożnego. Filtr głośnika średniotonowego posiada 4 wyjścia o różnym poziomie sygnału flat, Q1, Q2, Q3. Wyjścia te są wybierane według preferencji brzmieniowych użytkownika oraz w zależności od zastosowanego głośnika średniotonowego.

Teraz trochę o montażu. Najlepiej byłoby zainstalować głośniki średniotonowe w słupkach przednich, dokładnie w dolnej części, niestety wymaga to trochę pracy, no ale od czego długie zimowe wieczory. Możemy zakupić nowe słupki w sklepie z częściami lub na autozłomie. Sprawdzałem, są praktycznie do wszystkich marek samochodów i w bardzo przyzwoitych cenach. Na pewno takie zamontowanie głośników średniotonowych w bezpośrednim sąsiedztwie, tuż poniżej głośnika wysokotonowego, da najlepsze efekty brzmieniowe. W przypadku montażu głośników w drzwiach przednich konieczne jest wykonanie specjalnych komór. Montaż głośników średniotonowych w tej samej "przestrzeni powietrznej" co głośnik średnioniskotonowy jest niewskazany. Komory takie można wykonać z mdf-u lub włókna szklanego i żywicy epoksydowej. Pojemność komory to 0,6 do 1 l, wnętrze należy oczywiście wytłumić, najlepiej watoliną akustyczną. Trzeba się trochę napracować, ale jestem przekonany, że warto. Teraz o brzmieniu, system dwudrożny brzmiał bardzo dobrze, po zastosowaniu głośnika średniotonowego wyraźnej poprawie uległo brzmienie wyższej średnicy i niższej góry, jest to szczególnie odczuwalne przy słuchaniu żeńskich wokali.

Góra pasma brzmi naturalnie z dużą ilością detali, jest to niewątpliwie zaleta doskonałego głośnika średniotonowego, który ma płaską charakterystykę przenoszenia, jak wiemy wszelkie "poszarpania" charakterystyki powodują pojawianie się nieprzyjemnego jazgotu. Mam nad Wami tę przewagę, że trójdrożny system akustyczny zbudowany na głośnikach AD Laboratorio Audio słyszałem. Powiem tylko, że bardzo poważnie myślę nad wykonaniem domowych kolumn głośnikowych wykorzystując właśnie te głośniki.

Źródło: Wiesław Brzyszko (Dobry Ton) - "Głośniki do przedniego zestawu akustycznego"
AUTO TUNING ŚWIAT nr 11, listopad 2004, str. 44-45